Echt of AI? De detective-les

Dit leren leerlingen

• Je leert een aanwijzing van bewijs onderscheiden.
• Je leert de herkomst van media onderzoeken.
• Je leert twijfel eerlijk aangeven.

De les, stap voor stap

1. 1. Jouw uitdaging · 5 minuten

   Een vreemd detail is een aanwijzing, geen bewijs. Leer zeggen: ik weet het nog niet.

   Bekijk opdracht, voorbeeld en controle

   1. Lees samen het doel: Een checkkaart met aanwijzingen, bronnen en onzekerheden.
   2. Schrijf wat je al weet en wat je wilt uitzoeken.
   3. Spreek met de begeleider af welke tools en welk budget beschikbaar zijn.

   Controle: Je kunt in één zin zeggen wat je gaat maken of onderzoeken.

2. 2. Doe een eerste gok · 10 minuten

   Een afbeelding kan heel echt lijken en toch gemaakt zijn.

   Bekijk opdracht, voorbeeld en controle

   1. Bekijk twee duidelijk gelabelde studiovoorbeelden met de begeleider.
   2. Dek eerst het label af.
   3. Noteer: mens, AI of weet niet, met één reden.

   Controle: Je bent klaar als: je maakt onderscheid tussen een gok en iets dat je weet.

3. 3. Zoek aanwijzingen · 15 minuten

   Vreemde handen of tekst kunnen iets verraden, maar bewijzen niet alles.

   Bekijk opdracht, voorbeeld en controle

   1. Bekijk details: schaduw, herhaling en letters.
   2. Noteer ook wat gewoon logisch is.
   3. Bekijk daarna de herkomstinformatie.

   Controle: Je bent klaar als: je noemt minstens één aanwijzing én de bron.

4. 4. Vergelijk de bron · 10 minuten

   AI kan ook worden gebruikt bij het bewerken van echte beelden.

   Bekijk opdracht, voorbeeld en controle

   1. Bespreek wat het label precies vertelt: gegenereerd, bewerkt of onbekend.
   2. Maak geen echte-versus-nep oordeel zonder herkomst.

   Voorbeeldopdracht aan AI

   Help mij een checkkaart maken om de herkomst van beelden te onderzoeken. Geef drie korte vragen. Zeg dat alleen kijken niet genoeg is om AI altijd te herkennen.

   Controle: Je bent klaar als: onbekende herkomst blijft onbekend.

5. 5. Maak een checkkaart · 10 minuten

   Je hoeft niet alles aan het beeld zelf te kunnen zien.

   Bekijk opdracht, voorbeeld en controle

   1. Schrijf drie controlevragen: wie maakte dit, waar staat het oorspronkelijk en is er bevestiging? Test je kaart op een nieuw voorbeeld.

   Controle: Je bent klaar als: je kaart helpt controleren zonder te doen alsof herkennen altijd lukt.

6. 6. Laat zien, kijk terug en bewaar · 10 minuten

   Jouw eindproduct: Een checkkaart met aanwijzingen, bronnen en onzekerheden.

   Bekijk opdracht, voorbeeld en controle

   1. Laat een klasgenoot jouw resultaat bekijken. Vraag één concrete tip.
   2. Schrijf wat jij bedacht, wat AI hielp doen en wat je hebt gecontroleerd.
   3. Controleer je stappen, doe de vijf quizvragen en open Mijn lesportfolio.
   4. Download het lesbestand en portfolio. Media bewaar je apart in de maaktool.

   Controle: Je hebt een bewaard resultaat en kunt één eigen keuze uitleggen.

Voor ieder niveau

Beginnen: Werk met één voorbeeld en je begeleider aan: een aanwijzing van bewijs onderscheiden.

Verder: Vergelijk twee versies en oefen: de herkomst van media onderzoeken.

Uitdaging: Ontwerp een eigen variant en laat een ander testen of je uitleg klopt: twijfel eerlijk aangeven.

Aanknopingspunten bij digitaal creëren, kritisch onderzoeken en verantwoord AI-gebruik. Geen SLO-keurmerk of bewezen leerwinst.