De les begeleiden
1. Jouw uitdaging · 5 minuten
Een vreemd detail is een aanwijzing, geen bewijs. Leer zeggen: ik weet het nog niet.
Lees samen het doel: Een checkkaart met aanwijzingen, bronnen en onzekerheden.
Schrijf wat je al weet en wat je wilt uitzoeken.
Spreek met de begeleider af welke tools en welk budget beschikbaar zijn.
Check: Je kunt in één zin zeggen wat je gaat maken of onderzoeken.
Tip: Controleer toegang en budget vooraf. De proefles gebruikt geen live AI; label simulaties en voorbeelden eerlijk.
2. Doe een eerste gok · 10 minuten
Een afbeelding kan heel echt lijken en toch gemaakt zijn.
Bekijk twee duidelijk gelabelde studiovoorbeelden met de begeleider.
Dek eerst het label af.
Noteer: mens, AI of weet niet, met één reden.
Check: Je bent klaar als: je maakt onderscheid tussen een gok en iets dat je weet.
Tip: Laat de leerling de keuze toelichten. Controlepunt: Je maakt onderscheid tussen een gok en iets dat je weet. Gebruik alleen fictieve gegevens en controleer twijfelachtige inhoud samen.
3. Zoek aanwijzingen · 15 minuten
Vreemde handen of tekst kunnen iets verraden, maar bewijzen niet alles.
Bekijk details: schaduw, herhaling en letters.
Noteer ook wat gewoon logisch is.
Bekijk daarna de herkomstinformatie.
Check: Je bent klaar als: je noemt minstens één aanwijzing én de bron.
Tip: Laat de leerling de keuze toelichten. Controlepunt: Je noemt minstens één aanwijzing én de bron. Gebruik alleen fictieve gegevens en controleer twijfelachtige inhoud samen.
4. Vergelijk de bron · 10 minuten
AI kan ook worden gebruikt bij het bewerken van echte beelden.
Bespreek wat het label precies vertelt: gegenereerd, bewerkt of onbekend.
Maak geen echte-versus-nep oordeel zonder herkomst.
Check: Je bent klaar als: onbekende herkomst blijft onbekend.
Tip: Laat de leerling de keuze toelichten. Controlepunt: Onbekende herkomst blijft onbekend. Gebruik alleen fictieve gegevens en controleer twijfelachtige inhoud samen.
5. Maak een checkkaart · 10 minuten
Je hoeft niet alles aan het beeld zelf te kunnen zien.
Schrijf drie controlevragen: wie maakte dit, waar staat het oorspronkelijk en is er bevestiging? Test je kaart op een nieuw voorbeeld.
Check: Je bent klaar als: je kaart helpt controleren zonder te doen alsof herkennen altijd lukt.
Tip: Laat de leerling de keuze toelichten. Controlepunt: Je kaart helpt controleren zonder te doen alsof herkennen altijd lukt. Gebruik alleen fictieve gegevens en controleer twijfelachtige inhoud samen.
6. Laat zien, kijk terug en bewaar · 10 minuten
Jouw eindproduct: Een checkkaart met aanwijzingen, bronnen en onzekerheden.
Laat een klasgenoot jouw resultaat bekijken. Vraag één concrete tip.
Schrijf wat jij bedacht, wat AI hielp doen en wat je hebt gecontroleerd.
Controleer je stappen, doe de vijf quizvragen en open Mijn lesportfolio.
Download het lesbestand en portfolio. Media bewaar je apart in de maaktool.
Check: Je hebt een bewaard resultaat en kunt één eigen keuze uitleggen.
Tip: Reserveer de laatste minuten voor daadwerkelijk downloaden en openen van het bestand. Laat geen leerling aannemen dat een preview al een export is.
Leerlingwerkblad
Mijn avatar of kleur: ____________________
1. Jouw uitdaging
Je kunt in één zin zeggen wat je gaat maken of onderzoeken.
2. Doe een eerste gok
Je bent klaar als: je maakt onderscheid tussen een gok en iets dat je weet.
3. Zoek aanwijzingen
Je bent klaar als: je noemt minstens één aanwijzing én de bron.
4. Vergelijk de bron
Je bent klaar als: onbekende herkomst blijft onbekend.
5. Maak een checkkaart
Je bent klaar als: je kaart helpt controleren zonder te doen alsof herkennen altijd lukt.
6. Laat zien, kijk terug en bewaar
Je hebt een bewaard resultaat en kunt één eigen keuze uitleggen.
Differentiatie
Starter: Werk met één voorbeeld en je begeleider aan: een aanwijzing van bewijs onderscheiden.
Door: Vergelijk twee versies en oefen: de herkomst van media onderzoeken.
Uitdaging: Ontwerp een eigen variant en laat een ander testen of je uitleg klopt: twijfel eerlijk aangeven.
Zonder internet of AI
Voer de vier kernopdrachten met papier, tekeningen en de vooraf gekozen voorbeeld- of bronkaarten uit. Waar AI een voorstel zou doen, schrijft een klasgenoot een voorstel volgens jouw prompt. Label dit als rollenspel. Bewaar opdracht, voorstel, controle en verbetering naast elkaar. Eindproduct: Een checkkaart met aanwijzingen, bronnen en onzekerheden.
Bespreekvragen
- Bewijst een vreemde hand dat een foto door AI is gemaakt?
- Welke keuze veranderde jouw resultaat?
- Wat kun je nog niet met zekerheid zeggen?
Veelvoorkomende valkuilen
- Een voorbeeld of simulatie als echte live AI-uitvoer presenteren.
- Tegelijk veel instellingen veranderen en daardoor niet weten wat effect had.
- Alleen de preview bekijken en vergeten werk te bewaren.
Antwoorden bij de quiz
1. Nee, het is een aanwijzing; ik onderzoek ook de herkomst. — Nee, het is een aanwijzing; ik onderzoek ook de herkomst.
2. Een checkkaart met aanwijzingen, bronnen en onzekerheden. — Bewaar je keuzes en leg uit hoe het resultaat tot stand kwam.
3. Je adres of wachtwoord — Gebruik fantasie en lesmateriaal. Privégegevens horen niet in je opdracht.
4. Ik controleer prijs en budget met de begeleider — De modelkeuze en instellingen bepalen de kosten. Start alleen binnen de afspraken.
5. Wat ik koos, wat AI deed en wat ik controleerde — Jouw keuzes en controle zijn onderdeel van het leren.
Informatie voor ouders
In deze les werkt uw kind aan “Echt of AI? De detective-les”. Het maakt keuzes, onderzoekt voorbeelden en controleert resultaten. AI is een hulpmiddel, geen bron die altijd gelijk heeft. De les heeft ook overleg en een activiteit zonder scherm. Vraag wat uw kind zelf bedacht en wat het heeft gecontroleerd. Werk wordt niet automatisch openbaar gedeeld.
Wat onthouden we?
- een aanwijzing van bewijs onderscheiden.
- AI kan afwijken: controleer het resultaat.
- Jij kiest wat je bewaart en kunt je keuze uitleggen.
Aanknopingspunten bij digitaal creëren, kritisch onderzoeken en verantwoord AI-gebruik. Geen SLO-keurmerk of bewezen leerwinst.
