De les begeleiden
1. Jouw uitdaging · 5 minuten
Een fictieve bezorgrobot rijdt het verkeerde pad op. Wie had wat moeten controleren?
Lees samen het doel: Een gemotiveerd oordeel over een verzonnen situatie met een verbetervoorstel.
Schrijf wat je al weet en wat je wilt uitzoeken.
Spreek met de begeleider af welke tools en welk budget beschikbaar zijn.
Check: Je kunt in één zin zeggen wat je gaat maken of onderzoeken.
Tip: Controleer toegang en budget vooraf. De proefles gebruikt geen live AI; label simulaties en voorbeelden eerlijk.
2. Lees het dossier · 15 minuten
We onderzoeken een verzonnen casus, geen echt rechtsgeschil.
De robot krijgt “breng het naar het blauwe huis”, maar er zijn twee blauwe huizen.
Noteer wat je zeker weet en wat ontbreekt.
Check: Je bent klaar als: je vult ontbrekende feiten niet zelf in.
Tip: Laat de leerling de keuze toelichten. Controlepunt: Je vult ontbrekende feiten niet zelf in. Gebruik alleen fictieve gegevens en controleer twijfelachtige inhoud samen.
3. Verdeel de rollen · 20 minuten
Iedere rol ziet een ander deel van het probleem.
Kies maker, gebruiker, getuige en gespreksleider.
Schrijf per rol één taak en één vraag.
Check: Je bent klaar als: iedereen spreekt over gedrag, niet over schuld van echte personen.
Tip: Laat de leerling de keuze toelichten. Controlepunt: Iedereen spreekt over gedrag, niet over schuld van echte personen. Gebruik alleen fictieve gegevens en controleer twijfelachtige inhoud samen.
4. Hoor de argumenten · 15 minuten
Een AI-suggestie is geen oordeel.
Laat elke rol uitleg geven.
Vraag eventueel AI om een ontbrekende controlevraag.
De gespreksleider geeft iedereen spreektijd.
Check: Je bent klaar als: je oordeel verwijst naar feiten uit het dossier.
Tip: Laat de leerling de keuze toelichten. Controlepunt: Je oordeel verwijst naar feiten uit het dossier. Gebruik alleen fictieve gegevens en controleer twijfelachtige inhoud samen.
5. Schrijf het besluit · 10 minuten
Een goed besluit helpt het systeem verbeteren.
Beschrijf wie iets moet aanpassen: adres duidelijker, bevestiging vragen of stoppen bij twijfel.
Noteer één onzekerheid.
Check: Je bent klaar als: je besluit bevat een concrete preventieve maatregel.
Tip: Laat de leerling de keuze toelichten. Controlepunt: Je besluit bevat een concrete preventieve maatregel. Gebruik alleen fictieve gegevens en controleer twijfelachtige inhoud samen.
6. Laat zien, kijk terug en bewaar · 10 minuten
Jouw eindproduct: Een gemotiveerd oordeel over een verzonnen situatie met een verbetervoorstel.
Laat een klasgenoot jouw resultaat bekijken. Vraag één concrete tip.
Schrijf wat jij bedacht, wat AI hielp doen en wat je hebt gecontroleerd.
Controleer je stappen, doe de vijf quizvragen en open Mijn lesportfolio.
Download het lesbestand en portfolio. Media bewaar je apart in de maaktool.
Check: Je hebt een bewaard resultaat en kunt één eigen keuze uitleggen.
Tip: Reserveer de laatste minuten voor daadwerkelijk downloaden en openen van het bestand. Laat geen leerling aannemen dat een preview al een export is.
Leerlingwerkblad
Mijn avatar of kleur: ____________________
1. Jouw uitdaging
Je kunt in één zin zeggen wat je gaat maken of onderzoeken.
2. Lees het dossier
Je bent klaar als: je vult ontbrekende feiten niet zelf in.
3. Verdeel de rollen
Je bent klaar als: iedereen spreekt over gedrag, niet over schuld van echte personen.
4. Hoor de argumenten
Je bent klaar als: je oordeel verwijst naar feiten uit het dossier.
5. Schrijf het besluit
Je bent klaar als: je besluit bevat een concrete preventieve maatregel.
6. Laat zien, kijk terug en bewaar
Je hebt een bewaard resultaat en kunt één eigen keuze uitleggen.
Differentiatie
Starter: Werk met één voorbeeld en je begeleider aan: feit en aanname onderscheiden.
Door: Vergelijk twee versies en oefen: verantwoordelijkheden vanuit rollen bespreken.
Uitdaging: Ontwerp een eigen variant en laat een ander testen of je uitleg klopt: een maatregel voorstellen die herhaling voorkomt.
Zonder internet of AI
Voer de vier kernopdrachten met papier, tekeningen en de vooraf gekozen voorbeeld- of bronkaarten uit. Waar AI een voorstel zou doen, schrijft een klasgenoot een voorstel volgens jouw prompt. Label dit als rollenspel. Bewaar opdracht, voorstel, controle en verbetering naast elkaar. Eindproduct: Een gemotiveerd oordeel over een verzonnen situatie met een verbetervoorstel.
Bespreekvragen
- Wat doe je als een feit ontbreekt?
- Welke keuze veranderde jouw resultaat?
- Wat kun je nog niet met zekerheid zeggen?
Veelvoorkomende valkuilen
- Een voorbeeld of simulatie als echte live AI-uitvoer presenteren.
- Tegelijk veel instellingen veranderen en daardoor niet weten wat effect had.
- Alleen de preview bekijken en vergeten werk te bewaren.
Antwoorden bij de quiz
1. Ik benoem dat en stel een vraag in plaats van iets te verzinnen. — Ik benoem dat en stel een vraag in plaats van iets te verzinnen.
2. Een gemotiveerd oordeel over een verzonnen situatie met een verbetervoorstel. — Bewaar je keuzes en leg uit hoe het resultaat tot stand kwam.
3. Je adres of wachtwoord — Gebruik fantasie en lesmateriaal. Privégegevens horen niet in je opdracht.
4. Ik controleer prijs en budget met de begeleider — De modelkeuze en instellingen bepalen de kosten. Start alleen binnen de afspraken.
5. Wat ik koos, wat AI deed en wat ik controleerde — Jouw keuzes en controle zijn onderdeel van het leren.
Informatie voor ouders
In deze les werkt uw kind aan “Robot-rechtbank”. Het maakt keuzes, onderzoekt voorbeelden en controleert resultaten. AI is een hulpmiddel, geen bron die altijd gelijk heeft. De les heeft ook overleg en een activiteit zonder scherm. Vraag wat uw kind zelf bedacht en wat het heeft gecontroleerd. Werk wordt niet automatisch openbaar gedeeld.
Wat onthouden we?
- feit en aanname onderscheiden.
- AI kan afwijken: controleer het resultaat.
- Jij kiest wat je bewaart en kunt je keuze uitleggen.
Aanknopingspunten bij digitaal creëren, kritisch onderzoeken en verantwoord AI-gebruik. Geen SLO-keurmerk of bewezen leerwinst.
