Creatieve AI-workshops voor basisscholen
Terug naar MAKO

Docentenhandleiding · Groep 5–8 · 75 minuten

Fotograaf-detective

Voorbereiding, lesstappen, werkblad en ouderinformatie. Gebruik dit overzicht naast de leerlingomgeving.

Voorbereiding

  • Lees de zes lesblokken en probeer de proefles vooraf.
  • Leg de voorbeeld- en controlebronnen klaar. Controleer media op leeftijd en herkomst.
  • Verifieer toegang, modelmogelijkheden en budget vóór je live AI inzet.
  • Plan halverwege twee minuten bewegen binnen het lesblok. Houd de offlinevariant klaar.
  • Geen gezichten of locaties vastleggen. Niets proeven of aanraken op advies van AI.

Benodigdheden

Laptop of tablet per tweetal, met toetsenbord waar nodig · Wifi voor live tools; papier en potloden als alternatief · Door de begeleider gekozen controlebronnen

De les begeleiden

1. Jouw uitdaging · 5 minuten

Een blad of verkeersbord wordt het begin van een onderzoek. AI doet een voorstel; jij zoekt bewijs.

Lees samen het doel: Een veldgidsje met drie objecten, kenmerken en gecontroleerde namen. Schrijf wat je al weet en wat je wilt uitzoeken. Spreek met de begeleider af welke tools en welk budget beschikbaar zijn.

Check: Je kunt in één zin zeggen wat je gaat maken of onderzoeken.

Tip: Geen gezichten of locaties vastleggen. Niets proeven of aanraken op advies van AI.

2. Kies drie objecten · 15 minuten

Een onderzoek heeft geen foto’s van mensen nodig.

Kies met de docent bladeren, speelgoed of borden. Fotografeer alleen het object; geen gezichten, adressen of kentekens.

Check: Je bent klaar als: je beelden bevatten geen persoonsgegevens.

Tip: Laat de leerling de keuze toelichten. Controlepunt: Je beelden bevatten geen persoonsgegevens. Geen gezichten of locaties vastleggen. Niets proeven of aanraken op advies van AI.

3. Beschrijf wat je ziet · 20 minuten

Een beschrijving is niet hetzelfde als een naam raden.

Noteer vorm, kleur, structuur en grootte. Maak een schets naast de foto.

Check: Je bent klaar als: iemand anders kan het object herkennen uit je kenmerken.

Tip: Laat de leerling de keuze toelichten. Controlepunt: Iemand anders kan het object herkennen uit je kenmerken. Geen gezichten of locaties vastleggen. Niets proeven of aanraken op advies van AI.

4. Onderzoek een voorstel · 15 minuten

AI kan een verkeerde soort met zekerheid noemen.

Vraag om twee mogelijkheden op basis van je beschrijving. Gebruik beeldherkenning alleen als die in de les is ingericht. Controleer met een veldgids of docent.

Check: Je bent klaar als: je markeert onbekende of onzekere namen.

Tip: Laat de leerling de keuze toelichten. Controlepunt: Je markeert onbekende of onzekere namen. Geen gezichten of locaties vastleggen. Niets proeven of aanraken op advies van AI.

5. Maak je veldgids · 10 minuten

Een resultaat is sterker met bron en kenmerken.

Maak voor elk object een kaart met foto, kenmerken, gekozen naam en controlebron. Laat je buur de kaart gebruiken.

Check: Je bent klaar als: je gebruikt herkenningsadvies nooit om iets te eten of aan te raken.

Tip: Laat de leerling de keuze toelichten. Controlepunt: Je gebruikt herkenningsadvies nooit om iets te eten of aan te raken. Geen gezichten of locaties vastleggen. Niets proeven of aanraken op advies van AI.

6. Laat zien, kijk terug en bewaar · 10 minuten

Jouw eindproduct: Een veldgidsje met drie objecten, kenmerken en gecontroleerde namen.

Laat een klasgenoot jouw resultaat bekijken. Vraag één concrete tip. Schrijf wat jij bedacht, wat AI hielp doen en wat je hebt gecontroleerd. Controleer je stappen, doe de vijf quizvragen en open Mijn lesportfolio. Download het lesbestand en portfolio. Media bewaar je apart in de maaktool.

Check: Je hebt een bewaard resultaat en kunt één eigen keuze uitleggen.

Tip: Reserveer de laatste minuten voor daadwerkelijk downloaden en openen van het bestand. Laat geen leerling aannemen dat een preview al een export is.

Leerlingwerkblad

Mijn avatar of kleur: ____________________

1. Jouw uitdaging

Je kunt in één zin zeggen wat je gaat maken of onderzoeken.

2. Kies drie objecten

Je bent klaar als: je beelden bevatten geen persoonsgegevens.

3. Beschrijf wat je ziet

Je bent klaar als: iemand anders kan het object herkennen uit je kenmerken.

4. Onderzoek een voorstel

Je bent klaar als: je markeert onbekende of onzekere namen.

5. Maak je veldgids

Je bent klaar als: je gebruikt herkenningsadvies nooit om iets te eten of aan te raken.

6. Laat zien, kijk terug en bewaar

Je hebt een bewaard resultaat en kunt één eigen keuze uitleggen.

Differentiatie

Starter: Werk met één voorbeeld en je begeleider aan: objecten nauwkeurig beschrijven.

Door: Vergelijk twee versies en oefen: een herkenningsvoorstel kritisch bekijken.

Uitdaging: Ontwerp een eigen variant en laat een ander testen of je uitleg klopt: waarneming en bron samen vastleggen.

Zonder internet of AI

Voer de vier kernopdrachten met papier, tekeningen en de vooraf gekozen voorbeeld- of bronkaarten uit. Waar AI een voorstel zou doen, schrijft een klasgenoot een voorstel volgens jouw prompt. Label dit als rollenspel. Bewaar opdracht, voorstel, controle en verbetering naast elkaar. Eindproduct: Een veldgidsje met drie objecten, kenmerken en gecontroleerde namen.

Bespreekvragen

  • Mag je een plant eten omdat AI hem herkent?
  • Welke keuze veranderde jouw resultaat?
  • Wat kun je nog niet met zekerheid zeggen?

Veelvoorkomende valkuilen

  • Een voorbeeld of simulatie als echte live AI-uitvoer presenteren.
  • Tegelijk veel instellingen veranderen en daardoor niet weten wat effect had.
  • Alleen de preview bekijken en vergeten werk te bewaren.

Antwoorden bij de quiz

1. Nee, een herkenningsvoorstel is geen veiligheidsadvies. — Nee, een herkenningsvoorstel is geen veiligheidsadvies.

2. Een veldgidsje met drie objecten, kenmerken en gecontroleerde namen. — Bewaar je keuzes en leg uit hoe het resultaat tot stand kwam.

3. Je adres of wachtwoord — Gebruik fantasie en lesmateriaal. Privégegevens horen niet in je opdracht.

4. Ik controleer prijs en budget met de begeleider — De modelkeuze en instellingen bepalen de kosten. Start alleen binnen de afspraken.

5. Wat ik koos, wat AI deed en wat ik controleerde — Jouw keuzes en controle zijn onderdeel van het leren.

Informatie voor ouders

In deze les werkt uw kind aan “Fotograaf-detective”. Het maakt keuzes, onderzoekt voorbeelden en controleert resultaten. AI is een hulpmiddel, geen bron die altijd gelijk heeft. De les heeft ook overleg en een activiteit zonder scherm. Vraag wat uw kind zelf bedacht en wat het heeft gecontroleerd. Werk wordt niet automatisch openbaar gedeeld.

Wat onthouden we?

  • objecten nauwkeurig beschrijven.
  • AI kan afwijken: controleer het resultaat.
  • Jij kiest wat je bewaart en kunt je keuze uitleggen.

Aanknopingspunten bij digitaal creëren, kritisch onderzoeken en verantwoord AI-gebruik. Geen SLO-keurmerk of bewezen leerwinst.