De les begeleiden
1. Eén zin, één beeld · 10 minuten
Welkom! Jullie maken meteen een beeld met AI. Jullie typen één korte zin. AI maakt er een beeld bij. Daarna kijken jullie: wat heeft AI zelf verzonnen?
Kies jullie groep.
Typ één korte zin over een verzonnen figuur.
Beloof de drie afspraken en laat de begeleider meelezen.
Voorspel wat AI maakt.
Maak het beeld en kijk wat AI zelf verzon.
Check: Ons eerste beeld staat op het scherm en wij weten wat AI zelf heeft verzonnen.
Tip: Het eerste beeld hoort er binnen tien minuten te staan. Lees elke zin mee voordat een tweetal voor het eerst maakt. De prijs staat op het scherm. Ieder tweetal heeft 12 kansen voor de hele workshop.
Waar let je op: Staat er binnen tien minuten een eerste beeld? Laat de zin kort. Het hoeft nog niet goed te zijn.
Vraag door:
- Wat stond niet in jullie zin, maar zie je wel?
- Wat had je verwacht te zien?
2. Hoe raadt AI? De K van karakter · 10 minuten
AI is een computerprogramma. Het heeft heel veel plaatjes met woorden erbij gezien en zo patronen geleerd. Alles wat niet in jullie zin stond, heeft AI geraden. Nu maken jullie de prompt preciezer. Eerst de K van KIJK: het karakter.
Lees hoe AI raadt en kies waar of niet waar.
Geef jullie figuur één kenmerk.
Voorspel wat er verandert.
Maak het beeld en vergelijk het met het eerste.
Check: Ik kan zeggen dat AI raadt, en wij hebben één kenmerk toegevoegd.
Tip: Leg de uitleg naast het eigen beeld: wat stond niet in de zin? Een klas die al een workshop deed, krijgt hier één herhaalscherm in plaats van de volle uitleg.
Waar let je op: Koppelen de kinderen de uitleg aan hun eigen beeld: AI vulde in wat zij niet zeiden?
Vraag door:
- Wat heeft AI hier geraden?
- Wat veranderde er door het kenmerk, en wat nog meer?
3. Veilig en eerlijk. De I van in welke plek · 10 minuten
Een AI-tool kan bewaren wat je intypt. Daarom typen we niets over echte mensen en maken we geen bekend figuur na. We verzinnen alles zelf. Daarna kiezen jullie de plek: de I van KIJK.
Lees de vijf regels.
Kies veilig of niet veilig en maak een onveilig idee goed.
Kies een plek voor jullie figuur.
Voorspel, maak het beeld en vergelijk.
Check: Ik ken de vijf regels en ons figuur heeft een plek.
Tip: Zet de vijf regels op het bord. Laat kinderen een onveilig idee zelf ombuigen. Een klas die al een workshop deed, slaat de regels hier over en gaat meteen naar de plek.
Waar let je op: Kunnen ze een onveilig idee zelf ombuigen in plaats van alleen de regel opzeggen?
Vraag door:
- Waarom is een echte naam niet veilig?
- Hoe maak je dit idee veilig zonder het leuke kwijt te raken?
4. Opdracht 1: stijl en kleur · 12 minuten
Nog twee letters van KIJK: Jouw stijl, en Kleur en licht. Jullie voegen ze één voor één toe. Zo zie je wat elk woord doet. Eerst voorspellen, dan maken, dan vergelijken.
Kies je niveau: basis, verder of uitdaging.
Kies een stijl, voorspel en maak het beeld.
Kies kleur en licht, voorspel en maak het beeld.
Beantwoord de denkvraag.
Check: Onze prompt heeft nu alle onderdelen van KIJK en wij weten wat elk woord deed.
Tip: Twee korte rondes: stijl en daarna kleur. Vraag bij elk beeld: wat voorspelden jullie, en wat veranderde AI zelf nog meer?
Waar let je op: Veranderen ze echt één ding per beeld, en voorspellen ze eerst?
Vraag door:
- Wat voorspelde je, en wat kwam eruit?
- Welk woord deed het meest?
- Wat veranderde AI zonder dat je het vroeg?
5. Beweegpauze: levend beeld en schets · 10 minuten
De apparaten gaan dicht. Eerst bewegen jullie: jullie maken met je lijf een levend beeld. Daarna denken jullie op papier na. Welk ene ding gaan jullie straks veranderen?
Klap je apparaat dicht en ga staan.
Maak een levend beeld bij wat de begeleider noemt.
Teken jullie laatste beeld snel na en omcirkel wat jullie veranderen.
Laat een ander tweetal raden wat er verandert.
Check: Ik heb bewogen en wij hebben op papier één verandering gekozen.
Tip: Vijf minuten bewegen, vijf minuten schetsen. Noem een prompt en laat groepjes bevriezen als standbeeld. Bij het schetsen: precies één ding verandert.
Waar let je op: Bewegen alle kinderen mee? Kan een ander tweetal op de schets zien wat er verandert?
Vraag door:
- Welk ene ding verandert er?
- Waarom juist dat?
6. Opdracht 2: zoek de fout van AI · 12 minuten
AI maakt fouten. Eerst oefenen jullie met één plaatje dat voor deze les is getekend. Daarna gaan jullie op speurtocht in jullie eigen beeld. Wat heeft AI verzonnen, fout gedaan of veranderd?
Zoek de fout in het voorbeeld en leg uit hoe je hem zag.
Kies een van jullie eigen beelden.
Tik aan waar jullie iets vonden.
Kies wat het is en schrijf op hoe jullie het zagen.
Check: Wij hebben in ons eigen beeld gezocht en kunnen vertellen hoe wij controleerden.
Tip: Het voorbeeld is een vast plaatje: te veel poten en letters die geen woord vormen. De hoofdzaak is de speurtocht in het eigen beeld. Niets gevonden mag, als ze kunnen zeggen hoe ze controleerden.
Waar let je op: Zoeken ze in hun eigen beeld en kunnen ze zeggen hoe ze het zagen: tellen, lezen, vergelijken met de prompt?
Vraag door:
- Hoe heb je dat gecontroleerd?
- Stond dit in jullie prompt?
- Is dit een fout of een keuze van AI?
7. Opdracht 3: verander één ding · 14 minuten
Nu doen jullie een eerlijk proefje. Jullie veranderen precies één ding in de prompt. De rest blijft gelijk. Zo zie je wat dat ene woord doet.
Kies je niveau en wissel van rol.
Kies het ene ding dat jullie veranderen.
Voorspel wat er verandert en wat gelijk blijft.
Maak het beeld en leg de twee beelden naast elkaar.
Schrijf op wat echt veranderde.
Check: Wij kunnen vertellen wat ons ene woord veranderde en wat AI zelf nog meer veranderde.
Tip: De les laat maar één onderdeel van de prompt wijzigen. Vraag na het vergelijken: wat veranderde er ook, zonder dat jullie het vroegen?
Waar let je op: Is er precies één ding veranderd? Het denkspoor laat dit zien. Staat de voorspelling er vóór het maken?
Vraag door:
- Wat bleef gelijk?
- Klopte jullie voorspelling?
- Wat zou je nu als volgende proefje doen?
8. Opdracht 4: jullie galeriestuk · 14 minuten
Nu schrijven jullie de hele prompt zelf. Gebruik alles wat jullie ontdekten. Dit wordt het beeld voor de galerie. Voorspel eerst, maak het dan, en geef het een titel.
Kies je niveau.
Schrijf jullie eigen prompt met alle onderdelen van KIJK.
Voorspel wat AI maakt.
Maak het galeriestuk.
Geef het een titel en zet het eerlijke label erbij.
Check: Ons galeriestuk heeft een titel en het eerlijke label.
Tip: Hier typen de kinderen zelf: de prompt is de vaardigheid. Lees mee als de les een waarschuwing toont. Er zijn extra kansen als het beeld mislukt.
Waar let je op: Schrijven ze de prompt zelf, met alle vier de onderdelen van KIJK?
Vraag door:
- Wijs de vier onderdelen van KIJK aan in jullie prompt.
- Welk woord kan AI verkeerd begrijpen?
9. Uitloop: zelfde figuur, nieuwe plek · 10 minuten
Tijd over? Zet jullie figuur op een nieuwe plek. Alleen de plek verandert. Blijft het figuur dan hetzelfde? Voorspel het eerst.
Geen tijd? Vink aan dat jullie dit overslaan.
Kies een nieuwe plek.
Voorspel of het figuur hetzelfde blijft.
Maak het beeld en vergelijk het figuur.
Check: Wij weten of het figuur gelijk bleef, of wij hebben dit deel overgeslagen.
Tip: Dit is uitloop: je mag dit deel overslaan als de tijd op is. AI houdt een figuur vaak niet precies gelijk. Dat is geen mislukking maar een ontdekking.
Uitloop: dit deel mag je overslaan als de tijd op is.
Waar let je op: Dit is uitloop. Sla het over als de tijd op is. Wie het doet, vergelijkt het figuur in twee beelden.
Vraag door:
- Welke kenmerken bleven gelijk?
- Welke woorden helpen om een figuur gelijk te houden?
10. Beeldgalerie · 13 minuten
Tijd voor de galerie. Jullie laten het galeriestuk zien. Vertel niet hoe mooi het is. Vertel wat jullie veranderden en waarom. De klas geeft feedback op jullie uitleg.
Laat jullie galeriestuk zien als jullie aan de beurt zijn.
Vertel: wat veranderden wij en waarom?
Luister naar een ander tweetal en geef feedback op hun uitleg.
Check: Ik heb verteld wat wij veranderden en waarom, of feedback gegeven op een uitleg.
Tip: Kies vier of vijf tweetallen. Stuur op de redenering: wat was de voorspelling, wat kwam eruit, wat leerden ze daarvan? Niet op mooi of lelijk.
Waar let je op: Vertellen ze wat ze veranderden en waarom, niet hoe mooi het is?
Vraag door:
- Wat was jullie voorspelling?
- Wat leerden jullie van het beeld dat anders werd?
11. Afsluitkaartje · 5 minuten
Tot slot laat iedereen zelf zien wat hij of zij heeft geleerd. De laatste vraag gaat over buiten school.
Kies bij twee zinnen het goede einde.
Schrijf één fout van AI op die je nu herkent.
Beantwoord de laatste vraag: waar zou je dit gebruiken, en waar juist niet?
Werk nu alleen, niet als tweetal.
Check: Ik heb het kaartje zelf ingevuld en de laatste vraag beantwoord.
Tip: Iedereen werkt zelf. Bespreek de laatste vraag kort klassikaal: “Waar zou je dit buiten school gebruiken, en waar juist niet?”
Waar let je op: Schrijft iedereen zelf? De laatste vraag gaat over buiten school.
Vraag door:
- Waar zou je dit thuis gebruiken?
- Waar zou je het juist niet voor gebruiken, en waarom?
Leerlingwerkblad
Mijn avatar of kleur: ____________________
1. Eén zin, één beeld
Ons eerste beeld staat op het scherm en wij weten wat AI zelf heeft verzonnen.
2. Hoe raadt AI? De K van karakter
Ik kan zeggen dat AI raadt, en wij hebben één kenmerk toegevoegd.
3. Veilig en eerlijk. De I van in welke plek
Ik ken de vijf regels en ons figuur heeft een plek.
4. Opdracht 1: stijl en kleur
Onze prompt heeft nu alle onderdelen van KIJK en wij weten wat elk woord deed.
5. Beweegpauze: levend beeld en schets
Ik heb bewogen en wij hebben op papier één verandering gekozen.
6. Opdracht 2: zoek de fout van AI
Wij hebben in ons eigen beeld gezocht en kunnen vertellen hoe wij controleerden.
7. Opdracht 3: verander één ding
Wij kunnen vertellen wat ons ene woord veranderde en wat AI zelf nog meer veranderde.
8. Opdracht 4: jullie galeriestuk
Ons galeriestuk heeft een titel en het eerlijke label.
9. Uitloop: zelfde figuur, nieuwe plek
Wij weten of het figuur gelijk bleef, of wij hebben dit deel overgeslagen.
10. Beeldgalerie
Ik heb verteld wat wij veranderden en waarom, of feedback gegeven op een uitleg.
11. Afsluitkaartje
Ik heb het kaartje zelf ingevuld en de laatste vraag beantwoord.
Differentiatie
Basis (kiest de leerling zelf bij opdracht 1, 3 en 4): 1. Kies de stijl en de kleur met een kaartje. 2. Verander één ding met een kaartje. 3. Maak de prompt beter met één extra detail.
Verder (kiest de leerling zelf bij opdracht 1, 3 en 4): 1. Bedenk bij de stijl of de kleur een eigen woord. 2. Verander één ding met een eigen woord. 3. Schrijf de prompt in jullie eigen woorden.
Uitdaging (kiest de leerling zelf bij opdracht 1, 3 en 4): 1. Kies een stijl waarvan jullie niet weten wat AI ermee doet. 2. Kies het ding waarvan jullie de uitkomst het minst zeker weten. 3. Zet er iets in dat lastig is voor AI, zoals een aantal.
Zonder internet of AI
Teken het figuur op papier en schrijf de prompt erbij. Laat een ander tweetal voorspellen hoe het beeld wordt. Verander één woord en teken het opnieuw. Vergelijk de twee tekeningen.
Bespreekvragen
- Wat voorspelden jullie, en wat was anders?
- Welk ene ding veranderden jullie en wat deed dat?
- Wat heeft AI in jullie eigen beeld verzonnen of fout gedaan?
- Waar zou je dit buiten school gebruiken, en waar juist niet?
Veelvoorkomende valkuilen
- Te lang nadenken over de eerste zin: het eerste beeld hoeft niet goed te zijn.
- Meer dan één ding tegelijk veranderen: dan weet je niet wat het verschil maakte.
- Een beeld geloven zonder te tellen en te lezen.
- Vertellen hoe mooi het beeld is in plaats van wat er veranderde en waarom.
Antwoorden bij de quiz
1. De stijl duidelijker maken: “geschilderd met waterverf, je ziet de penseelstreken” — Het figuur en de plek kloppen al. Alleen de stijl moet duidelijker. Verander dus alleen dat.
2. “De kat staat in het midden en de lucht is donker.” — Een goede voorspelling kun je naast het beeld leggen: klopt het, ja of nee?
3. Alleen “zonlicht” vervangen door “maanlicht” — Met één verandering weet je zeker waar het verschil vandaan komt.
4. De letters nalezen, het opschrijven als fout van AI en “geen tekst in beeld” vragen — AI tekent letters als vormpjes. Lees altijd na en zeg eerlijk wat niet klopt.
5. “Mijn juf als piraat” is niet veilig. Beter: “een verzonnen piraat met een rode hoed”. — Geen echte mensen, geen namen en geen bekende figuren. Verzin het figuur zelf.
6. Past dit beeld bij ons verhaal, en mag het in de schoolkrant? — AI maakt een voorstel. Of het past en of het mag, beslissen mensen.
7. Ik kijk of het kenmerk nog in mijn prompt staat en vergelijk met het vorige beeld. — Ik kijk of het kenmerk nog in mijn prompt staat en vergelijk met het vorige beeld.
8. Ik verander één kenmerk en vergelijk de twee beelden. — Ik verander één kenmerk en vergelijk de twee beelden.
Informatie voor ouders
Tijdens deze MAKO-workshop maakt uw kind in een tweetal een reeks beelden met hulp van AI: van één zin naar een galeriestuk. Kinderen voorspellen eerst wat AI maakt, vergelijken dat met het resultaat en veranderen daarna één ding. Zij leren dat AI raadt en fouten maakt, en hoe je die vindt. Zij werken zonder echte namen, zonder foto’s en zonder plaatjes van echte mensen. Bij het eindresultaat staat eerlijk: gemaakt met hulp van AI.
Wat onthouden we?
- AI is een patroonzoeker, geen mens. Wat jij niet zegt, raadt AI.
- Een goede beeldprompt volgt KIJK: karakter, plek, stijl en kleur.
- Voorspel eerst, verander één ding tegelijk en controleer wat AI maakt.
Aanknopingspunten bij AI-geletterdheid en digitale geletterdheid: begrijpen hoe AI werkt, creëren met digitale middelen, onderzoekend werken (voorspellen, testen, vergelijken) en kritisch en veilig omgaan met AI. Geen SLO-keurmerk of volledige dekking van kerndoelen.